Dokümantasyon

Soz ile başlamak için tek durak.

Kurulumdan CLI ve REPL'e; sözlükler, dene/yakala, güvenli dosyalar, modüller ve 25 yerleşiğe kadar Söz v0.3.0 dokümantasyonu.

v0.3.0 Public AlphaWindows x64v0.3.0 Public AlphaWindows x64721/721 test19 keyword25 built-in

01 · Başla

Windows kurulumu

Portable ZIP, SHA-256, installer ve kaldırma.

02 · Öğren

Dil rehberi

Temel söz dizimi ve çalışan örnekler.

03 · Uygula

Örnek programlar

On küçük program, kodu ve gerçek çıktısı.

Hızlı başlangıç

Son kullanıcı paketi için Rust, Cargo, Python, pip, Node.js veya yönetici yetkisi gerekmez. v0.3.0 release sayfasından Windows x64 ZIP'i ve SHA256SUMS.txt dosyasını indirin; özeti doğruladıktan sonra ZIP'i çıkarın.

1Get-FileHash .\soz-0.3.0-windows-x64.zip -Algorithm SHA2562Get-Content .\SHA256SUMS.txt3 4.\soz.exe version5.\soz.exe run .\examples\merhaba.soz

v0.3.0 Release Ayrıntılı kurulum

Public Alpha: Söz dizimi ve çalışma zamanı davranışı sonraki alpha sürümlerinde değişebilir. Hazır binary, PowerShell betikleri ve VSIX imzasızdır; SmartScreen uyarı gösterebilir.

İlk program

merhaba.soz adlı UTF-8 dosya oluşturun. Anahtar kelimeler ASCII biçimindedir; metin içerikleri Türkçe ve diğer Unicode karakterleri kullanabilir.

1isim = "Ahmet"2yas = 183 4eger yas >= 18:5    yaz("Hos geldin " + isim)6degilse:7    yaz("Yasin kucuk")

Çıktı

Hos geldin Ahmet

Dosyayı soz merhaba.soz veya soz run merhaba.soz ile çalıştırabilirsiniz. Blok başlığı iki noktayla biter, gövde dört boşlukla girintilenir; tab desteklenmez.

CLI sözleşmesi

Argümansız kullanım REPL'i açar. Dosya çalıştırırken adım ve çıktı sınırlarını programın ihtiyacına göre değiştirebilirsiniz.

1soz2soz <dosya.soz> [--max-steps <sayi>] [--max-output <sayi>]3soz run <dosya.soz> [--max-steps <sayi>] [--max-output <sayi>]4soz check <dosya.soz>5soz version6soz help

Kod	Anlam
`0`	Başarılı çalışma.
`1`	Soz kaynak, lexer, parser veya çalışma zamanı hatası.
`2`	CLI kullanım hatası.
`3`	Dosya veya G/Ç hatası.

Söz dizimi özeti

Söz'ün 19 anahtar kelimesi ve sabiti büyük/küçük harfe duyarlıdır. eğer, değilse, işlev ve dön gibi Türkçe karakterli biçimler anahtar kelime değildir.

1eger yoksa degilse iken tekrar icinde2islev don kir devam dene yakala aktar3dogru yanlis bos ve veya degil

Alan	v0.3.0
Değerler	Sayı, metin, mantık, bos, liste, sozluk, hata ve fonksiyon.
Operatörler	`+ - * / // % ** == != < <= > >= ve veya degil`
Koşullar	`eger`, `yoksa`, `degilse`
Döngüler	`iken`, `tekrar ... icinde ...`, `kir`, `devam`
Fonksiyonlar	`islev`, `don` ve özyineleme.
Listeler	Sıfır tabanlı okuma, yerinde ve iç içe indeks güncelleme.
Sözlük ve hata	Metin anahtarlı sıralı sözlükler ile yakalanabilir `hata` değerleri.
Modüller	`aktar "modul.soz"`; `olarak` keyword değildir.

Çalışan örneklerle dil rehberine git →

v0.2 kodunda dene, yakala veya aktaridentifier olarak kullanıldıysa v0.3.0'a geçerken yeniden adlandırılmalıdır.

Etkileşimli REPL

soz veya portable pakette .\soz.exe komutu REPL'i açar. bos olmayan ifade sonuçları otomatik yazdırılır; atamalar yazdırılmaz.

Soz 0.3.0 Yardim icin: yardim Cikmak icin: cik >>> isim = "Ahmet" >>> 5 + 3 8 >>> yaz("Merhaba " + isim) Merhaba Ahmet

Değişkenler ve fonksiyonlar oturum boyunca kalır.
İlk satırı : ile biten blok boş satırla tamamlanır.
Hatalar oturumu kapatmaz.
yardim, surum, temizle ve cik meta komutları vardır.

Hata mesajları

Tanılar stderr'e yazılır ve mümkün olduğunda tür, kaynak konumu, caret/span, yardım ve Soz çağrı izi içerir.

Hata: Tanimlanmamis degisken: 'puann'. Tur: calisma zamani Dosya: oyun.soz Satir: 2 Sutun: 5 2 | yaz(puann) | ^^^^^ 'puan' demek istemis olabilir misin?

soz check dosya.soz, programı çalıştırmadan lexer ve parser denetimi yapar. Başarıda Kontrol basarili, hatada tanı ve çıkış kodu 1 üretir.

Çalışma limitleri

Dosya çalıştırmaları sonsuz döngü, kontrolsüz çıktı ve aşırı çağrı derinliğine karşı varsayılan sınırlar uygular.

1.000.000çalışma adımı

1.000.000UTF-8 çıktı baytı

256fonksiyon çağrı derinliği

1.000.000aralik eleman üst sınırı

Sandbox değildir. Bu limitler işletim sistemi yalıtımı, genel bellek kotası veya girdi için zaman aşımı sağlamaz. Güvenilmeyen kodu ayrı bir süreç/hesap/VM sınırında değerlendirin.

VS Code

Release sayfasındaki soz-language-support-0.3.0.vsixdosyasını Extensions → … → Install from VSIX yoluyla kurun. Uzantı Marketplace'te yayımlanmış değildir.

1code --install-extension .\\soz-language-support-0.3.0.vsix --force

Güncel syntax renklendirmesi
19 anahtar kelime için statik completion; dene, yakala ve aktar dahil
25 yerleşik için statik completion; sözlük ve dosya API'leri dahil
14 temel snippet; Marketplace yayını, LSP, debugger ve formatter yoktur
10 kod snippet'i
Soz: Dosyayi Calistir komutu
Güvenilen workspace kontrolü

Uzantı interpreter, debugger, biçimlendirici veya full Language Server içermez. Run komutu için CLI PATH üzerinde olmalıdır.

VS Code uzantısı kaynaklarını incele ↗

Temel kütüphane

25 yerleşik fonksiyon

G/Ç, aralık, tür dönüşümü, liste ve metin işlemleri interpreter ile birlikte gelir. Ek paket kurulumu gerekmez.

Yerleşik

`yaz(deger) -> bos`

Değeri Soz gösterimiyle standart çıktıya yazar ve satırı bitirir.

Parametreler

degerherhangi bir değer: Standart çıktıya yazılacak değer.

Dönüş değeri

bos

Olası hata

Çıktı bayt limiti aşılırsa veya standart çıktı yazılamazsa çalışma zamanı hatası oluşur.

1yaz("Merhaba")2yaz([1, 2, 3])

Yerleşik

`aralik(baslangic, bitis) -> liste`

Başlangıç dahil, bitiş hariç değerleri üretir. Bitiş başlangıçtan küçük ya da eşitse boş liste döner.

Parametreler

baslangictamsayı: Listeye dahil edilen ilk sayı.
bitistamsayı: Listeye dahil edilmeyen üst sınır.

Dönüş değeri

Adımı 1 olan sayı listesi.

Olası hata

Argümanlar sonlu tamsayı değilse, i64 sınırını aşarsa veya sonuç 1.000.000 elemandan büyükse hata verir.

1sayilar = aralik(0, 5)2yaz(sayilar)  # [0, 1, 2, 3, 4]

Yerleşik

`girdi(prompt?) -> metin | bos`

Standart girdiden bir satır okur. İstem verilirse okumadan önce ekrana yazar.

Parametreler

promptmetin, isteğe bağlı: Satır sonu eklenmeden gösterilecek istem.

Dönüş değeri

Okunan satırdan sonlandırıcıları çıkarılmış metin; EOF'ta bos.

Olası hata

Prompt metin değilse, G/Ç başarısız olursa veya prompt çıktı limitini aşarsa hata verir.

1isim = girdi("Adin: ")2yaz("Merhaba " + isim)

Yerleşik

`sayi(deger) -> sayi`

Sayıyı aynen döndürür veya kırpılmış metni sayı olarak ayrıştırır.

Parametreler

degersayı | metin: Sayıya dönüştürülecek değer.

Dönüş değeri

Sonlu bir sayı.

Olası hata

Geçersiz metin, NaN/sonsuz sonuç, mantık, bos, liste veya fonksiyon değeri reddedilir.

1yaz(sayi(" 42 "))   # 422yaz(sayi("3.25"))  # 3.25

Yerleşik

`metin(deger) -> metin`

Temel değerleri ve listeleri Soz'un okunabilir metin gösterimine çevirir.

Parametreler

degersayı | metin | mantık | bos | liste: Soz gösterimine dönüştürülecek değer.

Dönüş değeri

Değerin metin gösterimi.

Olası hata

Kullanıcı fonksiyonu veya yerleşik fonksiyon değeri metne dönüştürülemez.

1yaz(metin(dogru))   # dogru2yaz(metin([1, 2]))  # [1, 2]

Yerleşik

`mantik(deger) -> mantik`

dogru, "dogru" ve 1 değerlerini dogru; yanlis, "yanlis" ve 0 değerlerini yanlis yapar.

Parametreler

degermantık | metin | sayı: Kesin mantık eşlemesi uygulanacak değer.

Dönüş değeri

dogru veya yanlis.

Olası hata

Belirlenen altı kesin eşleşmenin dışındaki sayı ve metinler dahil diğer değerler reddedilir.

1yaz(mantik("dogru"))  # dogru2yaz(mantik(0))        # yanlis

Yerleşik

`tur(deger) -> metin`

Değerin Soz çalışma zamanı tür adını döndürür.

Parametreler

degerherhangi bir değer: Çalışma zamanı türü sorgulanacak değer.

Dönüş değeri

"sayi", "metin", "mantik", "bos", "liste", "islev" veya "yerlesik_islev".

Olası hata

Yalnızca yanlış argüman sayısı çalışma zamanı hatası üretir.

1yaz(tur(1))      # sayi2yaz(tur([1, 2])) # liste

Yerleşik

`uzunluk(deger) -> sayi`

Metinde UTF-8 baytlarını değil Unicode karakterleri; listede elemanları sayar.

Parametreler

degermetin | liste: Uzunluğu hesaplanacak değer.

Dönüş değeri

Unicode karakter veya liste elemanı sayısı.

Olası hata

Metin ve liste dışındaki türler reddedilir.

1yaz(uzunluk("Çağrı"))      # 52yaz(uzunluk([10, 20, 30])) # 3

Yerleşik

`ekle(liste, deger) -> bos`

Değeri paylaşılan listenin sonuna yerinde ekler.

Parametreler

listeliste: Yerinde değiştirilecek liste.
degerherhangi bir değer: Listenin sonuna eklenecek değer.

Dönüş değeri

bos

Olası hata

İlk argüman liste değilse veya işlem doğrudan/dolaylı döngüsel liste oluşturursa hata verir.

1sayilar = [1, 2]2ekle(sayilar, 3)3yaz(sayilar)  # [1, 2, 3]

Yerleşik

`cikar(liste, deger) -> mantik`

İlk eşleşen değeri listeden kaldırır.

Parametreler

listeliste: Yerinde değiştirilecek liste.
degerherhangi bir değer: İlk eşleşmesi kaldırılacak değer.

Dönüş değeri

Bulup kaldırırsa dogru, bulunamazsa yanlis.

Olası hata

İlk argüman liste değilse veya argüman sayısı yanlışsa hata verir.

1sayilar = [1, 2, 1]2yaz(cikar(sayilar, 1))  # dogru3yaz(sayilar)            # [2, 1]

Yerleşik

`sil(liste, indeks) -> deger`

Belirtilen elemanı yerinde kaldırır ve kaldırılan değeri döndürür.

Parametreler

listeliste: Elemanı kaldırılacak liste.
indeksnegatif olmayan tamsayı: Sıfır tabanlı eleman konumu.

Dönüş değeri

Listeden kaldırılan değer.

Olası hata

Liste olmayan ilk argüman; negatif, ondalık, sonlu olmayan veya sınır dışı indeks hata üretir.

1sayilar = [10, 20, 30]2yaz(sil(sayilar, 1))  # 203yaz(sayilar)          # [10, 30]

Yerleşik

`icerir(koleksiyon, deger) -> mantik`

Listede eşit değeri veya metin içinde literal parçayı arar.

Parametreler

koleksiyonliste | metin: Arama yapılacak liste veya metin.
degerherhangi bir değer | metin parçası: Listede değer; metinde literal ve büyük/küçük harfe duyarlı parça.

Dönüş değeri

Eşleşme varsa dogru, yoksa yanlis.

Olası hata

İlk argüman liste/metin değilse veya metin aramasında ikinci argüman metin değilse hata verir.

1yaz(icerir([1, 2], 2))        # dogru2yaz(icerir("Merhaba", "haba")) # dogru

Yerleşik

`buyuk(metin) -> metin`

Rust Unicode eşlemesini kullanarak büyük harfe çevirir.

Parametreler

metinmetin: Büyük harfe dönüştürülecek metin.

Dönüş değeri

Unicode büyük harf dönüşümü uygulanmış yeni metin.

Olası hata

Argüman metin değilse hata verir.

1yaz(buyuk("çağrı"))  # ÇAĞRI

Yerleşik

`kucuk(metin) -> metin`

Rust Unicode eşlemesini kullanarak küçük harfe çevirir.

Parametreler

metinmetin: Küçük harfe dönüştürülecek metin.

Dönüş değeri

Unicode küçük harf dönüşümü uygulanmış yeni metin.

Olası hata

Argüman metin değilse hata verir.

1yaz(kucuk("ÇAĞRI"))  # çağri

Yerleşik

`kirp(metin) -> metin`

İç boşlukları korur, yalnızca metnin iki ucunu kırpar.

Parametreler

metinmetin: Dış boşlukları kaldırılacak metin.

Dönüş değeri

Baş ve son Unicode boşlukları kaldırılmış yeni metin.

Olası hata

Argüman metin değilse hata verir.

1yaz(kirp("  merhaba \t"))  # merhaba

Yerleşik

`bol(metin, ayirici) -> liste`

Metni literal ayırıcıyla parçalara böler.

Parametreler

metinmetin: Parçalanacak metin.
ayiriciboş olmayan metin: Literal parçalama ayırıcısı.

Dönüş değeri

Metin parçalarından oluşan liste.

Olası hata

Argümanlar metin değilse veya ayırıcı boşsa hata verir.

1yaz(bol("a,b,c", ","))  # ["a", "b", "c"]

Yerleşik

`birlestir(liste, ayirici) -> metin`

Metin listesini verilen ayırıcıyla birleştirir.

Parametreler

listemetin listesi: Birleştirilecek metin değerleri.
ayiricimetin: Ögeler arasına eklenecek literal metin.

Dönüş değeri

Birleştirilmiş yeni metin; boş liste için boş metin.

Olası hata

İlk argüman liste, ikinci argüman metin değilse veya listede metin olmayan eleman varsa hata verir.

1yaz(birlestir(["a", "b", "c"], "-"))  # a-b-c

Yerleşik

`degistir(metin, eski, yeni) -> metin`

Orijinal metni değiştirmeden tüm literal eşleşmeleri yeniler.

Parametreler

metinmetin: Arama yapılacak kaynak metin.
eskimetin: Değiştirilecek literal eşleşme.
yenimetin: Her eşleşmenin yerine gelecek metin.

Dönüş değeri

Tüm eşleşmeleri değiştirilmiş yeni metin.

Olası hata

Üç argümandan herhangi biri metin değilse hata verir.

1yaz(degistir("aba", "a", "x"))  # xbx

Yerleşik

`anahtarlar(sozluk) -> liste`

Sözlüğün anahtar snapshot'ını döndürür; iç içe değerler alias semantiğini korur.

Parametreler

sozluksözlük: Anahtarları alınacak sözlük.

Dönüş değeri

Ekleme sırasındaki metin anahtarlarının yeni listesi.

Olası hata

Argüman sözlük değilse veya snapshot güvenlik sınırını aşarsa hata verir.

1yaz(anahtarlar({"ad": "Ada", "yas": 18}))

Yerleşik

`degerler(sozluk) -> liste`

Sözlük değerlerinin snapshot'ını döndürür.

Parametreler

sozluksözlük: Değerleri alınacak sözlük.

Dönüş değeri

Ekleme sırasındaki değerlerin yeni dış listesi.

Olası hata

Argüman sözlük değilse veya snapshot güvenlik sınırını aşarsa hata verir.

1yaz(degerler({"a": 1, "b": 2}))

Yerleşik

`ogeler(sozluk) -> liste`

Sözlük öğelerinin snapshot'ını döndürür.

Parametreler

sozluksözlük: Öğeleri alınacak sözlük.

Dönüş değeri

Her biri [anahtar, değer] olan ekleme sıralı liste.

Olası hata

Argüman sözlük değilse veya snapshot güvenlik sınırını aşarsa hata verir.

1yaz(ogeler({"a": 1}))

Yerleşik

`al(sozluk, anahtar, varsayilan?) -> deger`

Eksik anahtarı hata üretmeden okur.

Parametreler

sozluksözlük: Aranacak sözlük.
anahtarmetin: Aranacak anahtar.
varsayilanherhangi bir değer, isteğe bağlı: Eksik anahtarda dönecek değer.

Dönüş değeri

Bulunan değer; yoksa varsayılan veya bos.

Olası hata

İlk argüman sözlük veya anahtar metin değilse hata verir.

1yaz(al({"ad": "Ada"}, "yas", 0))

Yerleşik

`kaldir(sozluk, anahtar) -> deger`

Paylaşılan sözlüğü yerinde değiştirir.

Parametreler

sozluksözlük: Yerinde değiştirilecek sözlük.
anahtarmetin: Kaldırılacak anahtar.

Dönüş değeri

Kaldırılan değer.

Olası hata

Türler geçersizse veya anahtar yoksa kaynak konumlu hata verir.

1veri = {"a": 1}2yaz(kaldir(veri, "a"))

Yerleşik

`dosya_oku(yol) -> metin`

Sandbox kökü içindeki en fazla 1 MiB regular file'ı güvenli biçimde okur.

Parametreler

yolmetin: Sandbox içindeki relative dosya yolu.

Dönüş değeri

Strict UTF-8 dosya içeriği; baştaki tek BOM kaldırılır.

Olası hata

Yol, izin, dosya türü, boyut ve UTF-8 hataları dene/yakala ile yakalanabilir.

1icerik = dosya_oku("veri/mesaj.txt")

Yerleşik

`dosya_yaz(yol, icerik, uzerine_yaz?) -> bos`

Varsayılan create-only yazma yapar; append ve parent dizin oluşturma yoktur.

Parametreler

yolmetin: Sandbox içindeki relative hedef.
icerikmetin: UTF-8 olarak yazılacak içerik.
uzerine_yazmantık, isteğe bağlı: dogru ise mevcut regular file değiştirilir.

Dönüş değeri

bos

Olası hata

Yol, izin, mevcut hedef ve boyut hataları dene/yakala ile yakalanabilir.

1dosya_yaz("sonuc.txt", "Sonuc: 42\n")